Αλλεργιογόνες τροφές στα μωρά: Είναι πραγματικά επικίνδυνες ή ένας μύθος;

Στην Ελλάδα, οι τρέχουσες οδηγίες από τον ΕΔΟ είναι από το 2013. Συνεπώς, μέχρι σήμερα, οι συστάσεις προέρχονται σύμφωνα με τις οδηγίες του American Academy of Paediatrics και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι οποίοι έχουν δημοσιεύσει τις νέες οδηγίες του 2024. Τα τελευταία χρόνια οι τροφικές αλλεργίες έχουν αυξηθεί κατακόρυφα και είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι κάθε τρόφιμο είναι εν δυνάμει αλλεργιογόνο. 

Ποια είναι τα πιο συνήθη αλλεργιογόνα στα τρόφιμα; 

Τα γαλακτοκομικά, το αυγό, τα θαλασσινά (οστρακοειδή), το ψάρι, η σόγια, το σιτάρι, το σουσάμι, τα φιστίκια και οι ξηροί καρποί (φουντούκια, αμύγδαλα, καρύδια, κάσιους, καρποί Βραζιλίας, πιστάτσιο) είναι τα δημοφιλέστερα αλλεργιογόνα τρόφιμα. Σε αυτά τα 9 αλλεργιογόνα τρόφιμα οφείλεται περίπου το 90% όλων των αλλεργικών αντιδράσεων. 

Ποιος είναι ο ιδανικός χρόνος εισαγωγής των κύριων αλλεργιογόνων στη διατροφή ενός παιδιού;

Παλαιότερα, η εισαγωγή των αλλεργιογόνων δινόταν μετά το πέρας του ενός έτους, με μια συγκεκριμένη σειρά και κάποιες τροφές εισάγονταν ακόμη και πολύ αργότερα. 

Αυτό πλέον έχει καταληφθεί και συστήνεται η εισαγωγή όλων των αλλεργιογόνων γύρω τους 6 μήνες και δεδομένου ότι το παιδί δείχνει να είναι έτοιμο να ξεκινήσει στερεές τροφές.

Επιπλέον, στα παιδιά τα οποία διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να αναπτύξουν μια τροφική αλλεργία, συστήνεται η πρώιμη εισαγωγή αλλεργιογόνων.

Τα βρέφη και παιδιά με υπάρχουσες τροφικές αλλεργίες ή έκζεμα θεωρούνται ομάδες υψηλού ρίσκου για την εμφάνιση τροφικής αλλεργίας. Όταν υπάρχει γνωστή τροφική αλλεργία, η διατροφή του παιδιού μπορεί να είναι περιορισμένη σε θρεπτικά συστατικά. Για παράδειγμα, η διατροφή ενός παιδιού με αλλεργία στα γαλακτοκομικά είναι περιορισμένη σε ασβέστιο και ιώδιο. Γι’ αυτό και το διαιτολόγιό του θα πρέπει να τους παρέχει εναλλακτικές πηγές ασβεστίου, όπως φυτικής προέλευσης εμπλουτισμένο γάλα, γιαούρτι και πράσινα φυλλώδη λαχανικά ή για το ιώδιο πατάτες με τη φλούδα, ψάρι, αυγά.

Η σκόπιμη καθυστέρηση της εισαγωγής τροφικών αλλεργιογόνων σε αδέρφια αλλεργικών παιδιών μπορεί να θέσει το μικρότερο αδερφάκι σε αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξει τροφική αλλεργία.

Το 2015, η πρωτοποριακή μελέτη Leap study, σε 640 βρέφη έδειξε ότι η έγκαιρη εισαγωγή των φιστικιών σε μωρά θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης αλλεργίας στα φιστίκια έως και 81%. Με άλλα λόγια, η καθυστέρηση της εισαγωγής των φιστικιών θα μπορούσε πράγματι να αυξήσει την πιθανότητα εμφάνισης αλλεργιών στα φιστίκια. Κατά συνέπεια, η εισαγωγή όλων των στερεών τροφών με παράλληλη εισαγωγή διαφόρων αλλεργιογόνων μπορεί να είναι ευεργετική στην πρόληψη των τροφικών αλλεργιών.

Πώς να εισάγετε αλλεργιογόνα τρόφιμα στα μωρά

1. Μπορείτε να ξεκινήσετε με μια πολύ μικρή ποσότητα αλλεργιογόνου για να ελαχιστοποιήσετε οποιαδήποτε πιθανή αντίδραση και σιγά-σιγά να αυξήσετε τις μεγαλύτερες μερίδες.
2. Εάν δεν υπάρχει αντίδραση, προσπαθήστε να αυξήσετε σταδιακά την ποσότητα τις επόμενες ημέρες μέχρι να αυξήσετε σε μεγαλύτερες ποσότητες σύμφωνα με την όρεξή του. 
3. Εισάγετε αλλεργιογόνα νωρίς την ημέρα. Οι περισσότερες αλλεργικές αντιδράσεις εμφανίζονται μέσα σε δύο ώρες από την κατάποση και συχνά μέσα σε λίγα λεπτά. 
4. Εισάγετε ένα αλλεργιογόνο τρόφιμο τη φορά. Με αυτόν τον τρόπο, εάν υπάρξει αντίδραση, θα ξέρετε ποιο φαγητό ήταν υπεύθυνο. Οι αλλεργιολόγοι συστήνουν συχνά να επιδιώκεται η συμπερίληψη κοινών αλλεργιογόνων 2-3 φορές την εβδομάδα, επειδή αυτή ήταν η διάμεση συχνότητα έκθεσης σε αλλεργιογόνα που αναφέρθηκε σε μεγάλες μελέτες για την πρόληψη των τροφικών αλλεργιών. 

Ποιος είναι ο ιδανικός χρόνος εισαγωγής των κύριων αλλεργιογόνων στη διατροφή ενός παιδιού;

Η πρώιμη εισαγωγή τροφών σε παιδιά «υψηλού κινδύνου» δεν φαίνεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Αντίθετα, η καθυστερημένη εισαγωγή τροφών πέραν του έτους αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης τροφικής αλλεργίας.  

Ποιο μοντέλο τελικά συστήνεται: 

ΔΕΝ υπάρχει ένα ενιαίο μοντέλο σίτισης μέσα από το οποίο μπορούμε να επιτύχουμε καλύτερη πρόληψη των τροφικών αλλεργιών δεδομένου ότι είναι ένα πολυπαραγοντικό μοντέλο.

Από τα μέχρι τώρα επιστημονικά δεδομένα η εισαγωγή των αλλεργιογόνων συνυπάρχει με την εκκίνηση των στερεών τροφών. 

Το παρόν άρθρο αφορά στο γενικό πληθυσμό και όχι τις ομάδες υψηλού κινδύνου για τροφική αλλεργία. Κάθε παιδί είναι ξεχωριστό και για οποιαδήποτε προβληματισμό συστήνεται οι γονείς να το συζητούν με τον επαγγελματία υγείας και φυσικά τον παιδίατρο.