«Αν δεν γεννήσεις, δεν είσαι μαμά;» – Η αλήθεια για την υιοθεσία

Η υιοθεσία είναι μία επίπονη διαδρομή που οδηγεί σε μια πλούσια ζωή. Η κοινωνία ακόμη αντιμετωπίζει το θέμα με απαρχαιωμένη νοοτροπία ή ακόμη και καχυποψία. Ας σπάσουμε λοιπόν όλα τα στερεότυπα, ας δώσουμε απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα και ας δώσουμε τέλος σε ένα κοινωνικό στίγμα που δεν αξίζει σε κανέναν.

«Ξέρεις τίποτα για την μητέρα του;»

Αν και η ερώτηση δεν γίνεται πάντα με αρνητική διάθεση, είναι μια ερώτηση που μας δίνει την συνολική οπτική της κοινωνίας για τα υιοθετημένα παιδιά και τους γονείς τους. 

Πού είναι το πρόβλημα στην συγκεκριμένη ερώτηση; 

Μα είναι απλό. Η μητέρα είναι εκεί μπροστά σου. Και μπορεί να απαντήσει με ψύχραιμο ύφος αλλά κάθε φορά που ακούει την ερώτηση, σφίγγεται το στομάχι της. Το ίδιο και ο πατέρας φυσικά όταν τον ρωτήσουν «Ξέρεις τίποτα για τον πατέρα του;».

Ερωτήσεις σαν αυτή έχουν οδηγήσει άπειρες οικογένειες στην απόφαση να αποκρύψουν την αλήθεια από τον κοινωνικό περίγυρο ή ακόμη και από το ίδιο το παιδί. 

Τα αποτελέσματα όπως δείχνουν πλέον οι έρευνες είναι καταστροφικά. 

Αν και η κοινωνία μας προσπαθεί να δείξει ένα προοδευτικό πρόσωπο, η καθημερινότητα του γονέα που επιλέγει την υιοθεσία είναι πολύ διαφορετική. Και το βασικό μέλημα είναι να δώσει γερές βάσεις στο παιδί του, ώστε να είναι και αυτό οχυρωμένο απέναντι σε όσα θα ακούσει και θα αντιμετωπίσει. 

Πρόσφατα άκουσα μια συζήτηση μεταξύ δύο μαμάδων. Μιλάγανε για το «trend» της υιοθεσίας, ειδικά για τις οικογένειες που υιοθετούν από Αφρική. Τα λόγια τους ήταν σκληρά και υποτιμητικά.

«Έλα μωρέ, το έκανε γιατί είναι μόδα, την είδαν όλες Angelina Jolie». 

Με δυσκολία κρατήθηκα και δεν μπήκα στην συζήτηση. Ήθελα να τους πω ότι δεν είχαν ιδέα τι ταλαιπωρία, έξοδα, ψυχική και σωματική κούραση έχει η υιοθεσία και ειδικά η διακρατική υιοθεσία που απαιτεί από τους υποψήφιους γονείς 2 με 4 6μηνα ταξίδια στην χώρα του παιδιού. 

Ιδιωτική vs Κρατική vs Διακρατική Υιοθεσία vs αναδοχή

Πριν μιλήσουμε όμως για τις κοινωνικο-συναισθηματικές πλευρές του θέματος ας ξεκαθαρίσουμε κάποια πρακτικά ζητήματα. 

Ας δούμε λοιπόν τις διαφορετικές μορφές της υιοθεσίας.

• Ιδιωτική: Η βιολογική μητέρα έρχεται απευθείας σε επαφή με τους υποψήφιους γονείς και γίνονται όλες οι νόμιμες διαδικασίες με δικηγόρο και συμβολαιογράφο. Εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι δεν μιλάμε φυσικά για παράνομες υιοθεσίες που ουσιαστικά υπάγονται σε μια αλυσίδα εμπορίου ανθρώπων. 
• Δημόσια: Η διαδικασία γίνεται μέσω ιδρύματος ή δομής και ακολουθούνται συγκεκριμένα βήματα που αφορούν στους υποψήφιους γονείς και στην συνέχεια εφόσον κριθούν κατάλληλοι, ξεκινάνε και οι νομικές διαδικασίες. Πλέον δε ο νόμος 4538/2018, επέφερε αλλαγές στον θεσμό της δημόσιας υιοθεσίας, και δη μέσω της ψηφιοποίησης της διαδικασίας στο στάδιο των κοινωνικών υπηρεσιών.
• Διακρατική: Η διαδικασία γίνεται μέσω ιδρύματος άλλης χώρας και οι πρεσβείες των χωρών συνεργάζονται, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να γίνουν και στις δύο χώρες οι απαραίτητες νομικές διαδικασίες. 
• Αναδοχή: Καταρχάς πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι η αναδοχή ΔΕΝ είναι υιοθεσία και για αυτό δεν συστήνεται σε γονείς που δεν έχουν άλλα παιδιά και έχουν επιλέξει τον δρόμο της υιοθεσίας για την δημιουργία της οικογένειάς τους. Ο λόγος; Στην αναδοχή, υπάρχει πάντα η πιθανότητα η βιολογική οικογένεια να αναλάβει/διεκδικήσει ξανά την επιμέλεια του παιδιού. Αυτό θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχολογία των ανάδοχων γονέων.

Δεν φοβάσαι ότι θα αναζητήσει τους γονείς του; 

Η υγιής απάντηση είναι ΟΧΙ. 

Γιατί, όταν έχεις περάσει τα αρχικά στάδια της υιοθεσίας, τα οποία, πραγματικά κανείς δεν μπορεί να κατανοήσει αν δεν τα ζήσει, ξέρεις πως υπάρχει περίπτωση να τους αναζητήσει και παλεύεις να κάνεις το παιδί να νιώσει ότι ακόμη και αν τους αναζητήσει εσύ θα είσαι δίπλα του. 

Και ερχόμαστε, λοιπόν, στο πιο σημαντικό θέμα από όλα. Το να πεις την αλήθεια στο παιδί. Στις δημόσιες υιοθεσίες, αυτή είναι και η καθοδήγηση που σου δίνουν τα ιδρύματα, οι παιδοψυχολογοι και οι κοινωνικοί λειτουργοί. Και ούτως ή άλλως οι διαδικασίες που ακολουθούνται και με το πέρας των δικαστικών διαδικασιών καθιστούν δύσκολο το να το αποκρύψεις, καθώς γίνονται τακτικές επισκέψεις και στο σπίτι από τους κοινωνικούς λειτουργούς όσο και στο ίδρυμα όταν σε καλέσουν. 

«Είσαι άγιος άνθρωπος»

Άλλη μία στερεοτυπική ατάκα που μας κάνει να ανατριχιάζουμε. Αν και κοινωνικά, κατανοούμε ότι κάποιος θεωρεί αυτή την πράξη «άγια», στην πραγματικότητα είναι απλά η ανάγκη μας να γίνουμε γονείς, χωρίς την παραπλάνηση και την ανάγκη να συνεχίσουμε το DNA μας. 

Το ζήτημα της υιοθεσίας έχει άπειρες παραμέτρους που μπορούμε να συζητήσουμε και να αναλύσουμε και κάθε οικογένεια είναι ξεχωριστή όπως και κάθε περίπτωση. 

Προσωπικά, σαν μονογονεϊκή με υιοθετημένο παιδί, ομολογώ ότι απογοητεύτηκα βαθιά από συμπεριφορές, κουβέντες, αντιδράσεις τόσο κοντινών μου ανθρώπων όσο και του κοινωνικού μου περίγυρου. 

Για παράδειγμα έχω μητέρα που ενώ το παιδί της, ήταν επιθετικό προς το παιδί μου, αντί να μιλήσει στο δικό της παιδί, ήρθε πάνω από το κεφάλι του γιου μου και του είπε να παίξουν μαζί. Ο γιος μου ετών 6 το ίδιο βράδυ με ρώτησε με γνήσια απορία και την αυθεντικότητα ενός μικρού παιδιού «Μαμά, γιατί η κυρία Χ δεν είπε στον χχχχ, ότι αυτό που κάνει δεν είναι ωραίο και ήθελε να παίξει μαζί μου; Βαριέται να παίξει με το δικό της παιδί;».

Έχω ακούσει από συγγενικό πρόσωπο, «καλά γουρούνι στο σακί είναι η υιοθεσία». 

Ταυτόχρονα, είδα ανθρώπους που δεν θεωρούσα ή και δεν ήταν τόσο κοντά μου, να αγκαλιάζουν την οικογένειά μου, διαγράφοντας από την σκέψη και την καρδιά τους ότι ο γιος μου είναι υιοθετημένος. Με στήριξαν καλύτερα και από οικογένεια, ενώ, ταυτόχρονα, αγκάλιασαν τον γιο μου και το διαχειρίστηκαν με σεβασμό και αγάπη χωρίς να κάνουν καμία απολύτως διάκριση.

Έχω περίπτωση ζευγαριού, όμως, που δεν μπόρεσε να διαχειριστεί την πίεση, το στίγμα των ανθρώπων προς τους ίδιους και το παιδί τους, με αποτέλεσμα να αλλάξουν εντελώς την ζωή τους και να μετακομίσουν. 

Η γυναίκα πήγαινε στο περίπτερο και της έλεγε ο περιπτεράς, «μη σκας. Το έκανες το καλό. Τώρα δεν χρειάζεται να κάνεις τίποτα άλλο. Τι σε νοιάζει; Το έβγαλες από το ίδρυμα.».

Αυτό που πρέπει να κατανοήσουμε, και ,εδώ έρχεται η συνειδητή γονεϊκότητα να μας βοηθήσει, είναι ότι η αλήθεια προς τα παιδιά μας είναι βασική προϋπόθεση τόσο για ένα ήρεμο οικογενειακό περιβάλλον, όσο και για το μέλλον τους. 

Ένα υιοθετημένο παιδί, στέκεται πιο γερά στα πόδια του, γιατί ο γονέας έχει αναγκαστεί να κάνει σοβαρές συζητήσεις μαζί του, να αντιμετωπίσει πιθανά τραύματα, να εξηγήσει παράξενες συμπεριφορές και κουβέντες από άλλους. Ταυτόχρονα, το παιδί αυτό γνωρίζει ότι οι γονείς του, γύρισαν τον κόσμο ανάποδα για να έχουν την τύχη να τους αποκαλεί γονείς. 

Η γονεϊκότητα δεν είναι αυτονόητη, τα μητρικά ένστικτα ακόμη και βιολογικά – όπως μας αποδεικνύουν πλέον έρευνες, βιώνονται με τον ίδιο τρόπο από τις βιολογικές μητέρες και τις μητέρες που έχουν υιοθετήσει. Για αυτό, οφείλουμε όλοι ως ενήλικες να σεβαστούμε πάνω από όλα αυτές τις παιδικές ψυχές. Αυτές τις παιδικές ψυχές που όταν ακούνε «Α το καημένο, τι τυχερό παιδάκι» ή «Τι κάνει το παιδάκι μας» από γνωστούς και άγνωστους, χάνουν λίγο από την λάμψη τους. Να σεβαστούμε τους ανθρώπους, που ανέβηκαν τον δικό τους γολγοθά για να καταφέρουν να κρατάνε το παιδί τους αγκαλιά και να μην κατηγοριοποιούμε τις οικογένειες βάση βιτρίνας και εικόνας αλλά βάση αγάπης και ενσυναίσθησης. 

Γιατί η υιοθεσία είναι μία διαδικασία για ανθρώπους που είναι 1000% σίγουροι ότι θέλουν να γίνουν συνειδητά γονείς, και δοκιμάζονται, εκπαιδεύονται, αναλύονται - και πολύ σωστά πράττει το κράτος σε αυτόν τον τομέα - από επαγγελματίες προκειμένου να αποδείξουν ότι αξίζουν για γονείς. 

Ας τελειώνουμε λοιπόν με το στερεότυπο του μητρικού ενστίκτου και ας αγκαλιάσουμε το αφήγημα του συνειδητού γονέα όπως και αν προέκυψε η γονεϊκότητα στην ζωή του. 

Και την επόμενη φορά που θα σας πει/αποκαλύψει κάποιος ότι έχει υιοθετήσει, χαμογελάστε για την τύχη που είχε να γίνει γονιός και σταθείτε δίπλα του όπως θα στεκόσασταν σε ένα βιολογικό γονιό. 

Προσωπικά θα παλεύω πάντα για να κάνω τον γιο μου κάθε μέρα και πιο περήφανο για την οικογένειά μας. Και να του θυμίζω πόσο τυχερή είμαι που με έκανε μητέρα.