Σήματα ηρεμίας σκύλων (Μέρος 1ο)

Γιατί είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τη γλώσσα σώματος των σκύλων;

Είτε συγκατοικούμε μ’ έναν σκύλο κι αποτελεί μέλος της οικογένειας, είτε όχι, δεν μπορούμε ν’ αρνηθούμε το γεγονός ότι οι σκύλοι είναι μέρος της φύσης κι έχουν δικαίωμα να τους σεβόμαστε και να φροντίζουμε ώστε να ζουν σ’ ένα ασφαλές περιβάλλον. Μέρος της φροντίδας τους, που είναι ευθύνη όλων, είναι και να γνωρίζουμε στοιχειώδη πράγματα για εκείνους όπως είναι η γλώσσα επικοινωνίας τους, ποιες συμπεριφορές μας θεωρούνται απειλητικές προς εκείνους καθώς και τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να εμπνέουμε εμπιστοσύνη και να μπορούμε να συνυπάρχουμε μαζί τους αρμονικά.

Αυτό είναι το πρώτο από μία σειρά άρθρων όπου θα εντρυφήσουμε λίγο παραπάνω στη γλώσσα των σκύλων, στα σήματα ηρεμίας τους, στη σημασία των επιλογών και της αυτενέργειας καθώς και να δούμε πώς έννοιες όπως η συναίνεση, η ασφαλής προσκόλληση και η ήπια γονεϊκότητα σχετίζονται και με τη σχέση μας με τους σκύλους!

Θεωρώ ότι οι περισσότεροι από εμάς βλέποντας έναν σκύλο, μπορούμε να καταλάβουμε εάν έχει φιλικές διαθέσεις, εάν δεν επιθυμεί να αλληλεπιδράσει, εάν φοβάται, εάν είναι σε άμυνα κτλ. Παρ’όλ’αυτά, πολλές φορές δεν δίνουμε τον απαιτούμενο χρόνο να εξετάσουμε τον σκύλο και βιαζόμαστε να βγάλουμε συμπέρασμα για το αν είναι φιλικός ή όχι με βάση τα συναισθήματα και τις σκέψεις που εμείς προβάλλουμε, αλλά και με το πώς έχουμε εμείς απαίτηση να συμπεριφερθεί.

Είναι εξαιρετικά βοηθητικό να θυμόμαστε ότι η ικανότητά μας να μπορούμε να επικοινωνούμε μαζί τους είναι απόρροια των τόσων χρόνων συνεξέλιξης ανθρώπων και σκύλων, όπου έχουμε καταφέρει να αναπτύξουμε έναν πολύ εκλεπτυσμένο κώδικα επικοινωνίας.

Πηγή: Ευαγγελία Καπανιέρη

Παρερμηνείες στη γλώσσα των σκύλων

Κάποιες φορές, λόγω των τόσων πολλών πληροφοριών που κατακλύζουν το διαδίκτυο, κάποιων παλιών μεθόδων που πλέον είναι πεπερασμένες αλλά και πολλών νέων «εύκολων λύσεων» σε διάφορα θέματα, ξεχνάμε αυτή την αρχέγονη σχέση μαζί τους (και με τη φύση γενικότερα) και δημιουργούμε μια μη ρεαλιστική εικόνα στο μυαλό μας.

Ένα παράδειγμα είναι το «κούνημα της ουράς» που οι περισσότεροι το ερμηνεύουν σαν χαρά από την πλευρά του σκύλου. Όμως, όταν βλέπουμε όλη την κατάσταση, τότε θα δούμε πως πολλές φορές ο σκύλος κουνάει την ουρά του και όταν αισθάνεται άβολα σε μία κατάσταση ή όταν είναι νευρικός. Ένα άλλο παράδειγμα είναι όταν ο σκύλος γρυλίζει, το οποίο μπορεί να φοβίζει κάποιους γιατί αισθάνονται ότι δεν είναι επιτρεπτή συμπεριφορά και ότι ο σκύλος είναι επικίνδυνος. Όμως το γρύλισμα είναι μέρος του ρεπερτορίου των συμπεριφορών του σκύλου και είναι πολύ σημαντικό για να μπορεί να εκφράσει ότι αισθάνεται άβολα, ότι φοβάται και ότι έχει την ικανότητα να επιτεθεί, όχι απαραίτητα την πρόθεση να το κάνει. Το κόστος του να μπει σε κάποια διαμάχη είναι πολύ μεγαλύτερο απ’ το να διασφαλίσει την ειρήνη και να είναι καλά με το περιβάλλον του. Έτσι θα παρατηρήσουμε ότι ένας σκύλος κάνει ό,τι μπορεί για να επικρατεί ηρεμία στο περιβάλλον του.

Τα σήματα που δίνουν οι σκύλοι σε πρώτο στάδιο είναι συνήθως τόσο διακριτικά που εάν δεν έχουμε εξασκηθεί στην παρατήρησή τους και δεν ξέρουμε τι είναι αυτό που ψάχνουμε να δούμε, δεν θα τα εντοπίσουμε. Αδιαφορώντας όμως για τα διακριτικά αυτά σήματα, αναγκάζουμε τους σκύλους να «μιλήσουν» πιο έντονα όπως να γαβγίσουν, να γρυλίσουν, να δείξουν τα δόντια τους, να δαγκώσουν στον αέρα, να πηδήξουν πάνω μας κ.ο.κ. και δυστυχώς όλες αυτές οι συμπεριφορές ακόμη και σήμερα, τιμωρούνται, παρόλο που ο σκοπός τους είναι να επικοινωνήσει ο σκύλος ότι βρίσκεται σε πολύ δύσκολη θέση.

Γι’ αυτό όταν γνωρίζουμε πώς να συμπεριφερθούμε μπορούμε να τα αποτρέψουμε όλα αυτά.

Πηγή: Ευαγγελία Καπανιέρη – Χασμουρητό

Ο κώδικας επικοινωνίας των σκύλων

Μιλώντας λοιπόν με δεδομένα, πλέον γνωρίζουμε πως όλοι οι σκύλοι έχουν έναν κώδικα επικοινωνίας, τα σήματα ηρεμίας, όπως τα έχει ονομάσει η Νορβηγίδα εκπαιδεύτρια Τούριντ Ρούγκας η οποία περίπου 40 χρόνια πριν παρατήρησε χιλιάδες σκύλους με έναν συνάδελφό της, για περίπου δύο χρόνια. Ήταν οι πρώτοι που κατέγραψαν τα σήματα που παρατήρησαν ότι δείχνουν οι σκύλοι και ανακάλυψαν πως όλοι οι σκύλοι οι οποίοι είχαν τη δυνατότητα να εκφραστούν και να επικοινωνήσουν χρησιμοποιούσαν τα σήματα αυτά. Ανάλογα τη φυλή, την ηλικία, τη μορφολογία του σκύλου, τις συνθήκες κι όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν το περιβάλλον και την επικοινωνία, οι σκύλοι επιλέγουν ποια σήματα ταιριάζουν στην περίσταση ώστε να καταφέρουν να επικοινωνήσουν άψογα και να αποφύγουν τις οποιεσδήποτε συγκρούσεις. Χρησιμοποιούν τα σήματα αυτά για να επικοινωνήσουν εάν αισθάνονται άβολα με κάποιον ή με κάτι, να δείξουν τις φιλικές τους διαθέσεις, να ηρεμήσουν κάποια κατάσταση που ίσως είναι τεταμένη (είτε είναι ένα άλλο ζώο είτε ένας άνθρωπος) και να αποφύγουν έτσι τη σύγκρουση, ή τα χρησιμοποιούν για να ηρεμήσουν τον εαυτό τους. Το κλειδί εδώ είναι ότι κάθε σκύλος αποφασίζει ποια σήματα θα χρησιμοποιήσει και πώς θα επικοινωνήσει.

Όταν καταλαβαίνουμε πώς αισθάνεται ο σκύλος, μπορούμε να ανακαλύψουμε τι του αρέσει και τι όχι. Σκεφτείτε δηλαδή πόσες περισσότερες επιλογές μπορούμε να του δώσουμε και πόσα μπορούμε να ανακαλύψουμε για κάθε σκύλο ξεχωριστά όταν τους αφήσουμε να μας μιλήσουν!

Πηγή: Ευαγγελία Καπανιέρη – Αρμονική Συμβίωση

Επιπλέον και η ίδια η εκπαίδευση – όπου χρειάζεται – γίνεται πανεύκολη, γιατί κατανοώντας τους σκύλους θα μπορούμε να κατανοήσουμε τον λόγο ύπαρξης κάθε συμπεριφοράς. Όταν εντοπίζουμε το συναίσθημα και την ανάγκη που κρύβονται πίσω από κάθε συμπεριφορά και ανταποκρινόμαστε κατάλληλα, τότε μπορούμε και να κάνουμε κάτι ώστε να την αλλάξουμε!

Και η εκπαίδευση δεν θα είναι πλέον μία ακόμη δουλειά στην οποία πρέπει να αφιερώσουμε κόπο, αλλά μέρος της επικοινωνίας μας- μία καθοδήγηση. Θα δούμε ότι κι ο σκύλος μας (αλλά και οι υπόλοιποι σκύλοι που θα συναντάμε γενικότερα) θα μπορούν πολύ γρήγορα να καταλάβουν τι είναι αυτό που ζητάμε και θέλουμε και θα ανταποκρίνονται ευκολότερα κι αυτό θα μας γλιτώσει από αχρείαστη εκπαίδευση.

Η θέσπιση ορίων και συναίνεση του σκύλου

Γνωρίζοντας τη γλώσσα τους, μπορούμε να θέσουμε κι εμείς πολύ ευκολότερα όρια (εφόσον μπορούμε να επικοινωνήσουμε με τρόπο που θα μας καταλάβουν και που θα είναι αποτελεσματικός), θα μπορούμε να έχουμε την πραγματική συναίνεση του σκύλου π.χ. όταν θα θέλει να τον/την χαϊδέψουμε, εάν θέλει να μας πλησιάσει κ.τ.λ. Θα έχουμε έναν σκύλο ο οποίος θα θέλει πραγματικά να είναι κοντά μας και στα παιδιά μας κι όχι γιατί εμείς τον/την εκπαιδεύσαμε να προσφέρει συγκεκριμένες συμπεριφορές. Επίσης, θα μπορούμε να δώσουμε και τον απαιτούμενο χώρο και χρόνο στον σκύλο στην κάθε περίσταση, κάτι το οποίο μετά επιταχύνει την οποιαδήποτε διαδικασία εκπαίδευσης, εξοικείωσης, απευαισθητοποίησης, κοινωνικοποίησης κ.ο.κ. εφόσον το κάθε πλάσμα γνωρίζει καλύτερα για τον εαυτό του/της πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για κάτι. Και όταν υπάρχει κατανόηση και σεβασμός δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος να χτιστεί εμπιστοσύνη και να καλλιεργηθεί η αυτοπεποίθηση. Με αυτή τη στάση θα καταφέρουμε να μεγαλώσουμε και παιδιά που θα σέβονται τους σκύλους (και τα υπόλοιπα πλάσματα και τη φύση γενικότερα) γιατί θα συμπεριφέρονται με κατάλληλο τρόπο απέναντί τους επειδή θα έχουν την απαραίτητη κατανόηση.

Πηγή: Ευαγγελία Καπανιέρη – Παρέκκλιση

Τέλος, όταν ο σκύλος αντιληφθεί ότι γνωρίζουμε τη γλώσσα του και ότι ανταποκρινόμαστε σε εκείνη, τότε έχουμε κερδίσει πολύ μεγάλο μέρος της εμπιστοσύνης του. Γιατί όπως συμβαίνει και με εμάς, εάν κάποιο άτομο ανταποκρίνεται σε ό,τι εκφράζουμε, αισθανόμαστε ασφαλείς. Κι όταν αισθανόμαστε ασφαλείς υπάρχει μία ωραία αλληλεπίδραση, υπάρχει ηρεμία, μπορούμε να σκεφτούμε λογικά, να πάρουμε σωστές αποφάσεις κ.τ.λ. Επηρεάζει δηλαδή την ψυχική και σωματική μας υγεία. Σημαντικό εδώ είναι να τονίσουμε ότι η αίσθηση ασφάλειας που αισθάνεται ένα πλάσμα που μπορεί να έχει επιλογές, συμβάλλει και στο να μπορεί να σκεφτεί και να πάρει και τις καταλληλότερες αποφάσεις για εκείνο.

Αυτό αποφάσισα να είναι το πρώτο μου άρθρο. Σιγά σιγά θα ξεδιπλώσουμε παρέα την ομορφιά του κόσμου των σκύλων, για τους οποίους συνεχώς μαθαίνουμε και είναι τόσα τα πράγματα που δεν γνωρίζουμε. Στόχος είναι να τους καταλάβουμε καλύτερα, να μάθουμε από αυτούς και να έχουμε κι εμείς οι άνθρωποι έναν κοινό κώδικα και μια κοινή γλώσσα ώστε να συνεργαζόμαστε καλύτερα για να μπορέσουμε να βελτιώσουμε τις συνθήκες της ζωής όλων μας.

Όσο πιο υπεύθυνα συμπεριφερόμαστε, τόσο ανακαλύπτουμε ότι η συμπεριφορά των σκύλων καθρεφτίζει τη δική μας κατά πολύ!