Σήματα Ηρεμίας Σκύλων (Μέρος 2ο)

Στο πρώτο άρθρο για τα σήματα ηρεμίας των σκύλων έγινε μία γενική αναφορά στην γλώσσα επικοινωνίας των σκύλων και στους λόγους που είναι τόσο σημαντική να τη γνωρίζουμε.

Συνοπτικά, όταν αισθανόμαστε ότι μας καταλαβαίνουν και ανταποκρίνονται στην επικοινωνία μας, νιώθουμε ασφαλείς. Αυτή η αίσθηση ασφάλειας μας επιτρέπει να αλληλεπιδράσουμε με το περιβάλλον ελεύθερα και ήρεμα.

Αυτό μας διδάσκει η «μητέρα» των σημάτων ηρεμίας, Τούριντ Ρούγκας και αυτή την αρχή ασπαζόμαστε όλοι όσοι έχουμε διδαχθεί από εκείνη και ακολουθούμε τη φιλοσοφία της:

Να «ακούμε» τους σκύλους και να φροντίζουμε ώστε να αισθάνονται ασφαλείς.

Γύρισμα κεφαλιού
Πηγή: Μαίρη Γουέλα

Τι είναι τα σήματα ηρεμίας των σκύλων;

Σε αυτό το άρθρο θα μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα για τα σήματα ηρεμίας χρησιμοποιώντας πολύ κοινά καθημερινά παραδείγματα για να σας βοηθήσω να καταλάβετε πώς μιλούν οι σκύλοι. Εάν μπορείτε να αναγνωρίζετε τι αισθάνεται ο σκύλος σας θα μπορείτε να προσαρμόζετε τη συμπεριφορά σας κατάλληλα.

Όπως γενικά αναφέρθηκε στο πρώτο άρθρο, μέσα στο ρεπερτόριο της επικοινωνίας των σκύλων υπάρχουν κινήσεις του σώματος που εκφράζουν τις φιλικές τους προθέσεις, την ανάγκη τους να ηρεμήσουν μία έντονη κατάσταση, την επιθυμία τους να μην υπάρξουν συγκρούσεις ανάμεσα σε ανθρώπους και άλλα ζώα, ενώ υπάρχουν και οι φορές που οι κινήσεις αυτές φαίνεται να χρησιμοποιούνται για να ηρεμήσουν τον εαυτό τους. Γι’ αυτό και ονομάζονται σήματα ηρεμίας, γιατί σκοπός τους είναι η επικράτηση ενός ειρηνικού κλίματος.

Τα πιο κοινά σήματα είναι το γύρισμα του κεφαλιού ενός σκύλου (που είναι συνήθως το πρώτο σήμα ηρεμίας που θα δείξει), το γλύψιμο της μύτης, το ανοιγοκλείσιμο των ματιών, το χασμουρητό, το σήκωμα της πατούσας κι έπειτα πιο έντονα σήματα όπως το στρέψιμο του σώματος (άλλες φορές μπορεί και να γυρίσει τελείως την πλάτη του ο σκύλος σε εμάς ή σε ό,τι άλλο τον ανησυχεί) καθώς και όταν κάθεται ή και όταν ξαπλώνει.

Επιπλέον, όταν ο σκύλος κινείται και προσεγγίζει κάποιον ή κάτι, θα δούμε ότι πάντα παρεκκλίνει (είτε κάνοντας μία μικρή καμπύλη, είτε μία μεγάλη), περπατάει δηλαδή σε καμπύλη δημιουργώντας απόσταση που κρίνει ο ίδιος απαραίτητη. Η απευθείας προσέγγιση δεν θεωρείται ευγενική συμπεριφορά!

Επίσης, θα δούμε ότι αναλόγως του πόσο άνετα αισθάνεται με μία κατάσταση θα κινείται πιο αργά και μπορεί ακόμη και να «παγώσει» στη θέση του μέχρι να νιώσει ότι επικρατεί η απαραίτητη ηρεμία.

Κάθισμα
Πηγή: Χρύσα Τσίπη

Πώς βελτιώνονται οι σχέσεις μας όταν υπάρχει κατανόηση και σεβασμός στις ανάγκες του σκύλου;

Εάν δεν σεβαστεί κάποιος τα σήματα του σκύλου, ή εάν για διάφορους λόγους είτε υγείας, είτε σκληρής εκπαίδευσης και κακοποίησης, είτε λόγω τραυματικών εμπειριών, ο σκύλος δεν έχει μάθει ή δεν είναι σε θέση να επικοινωνήσει αποτελεσματικά, τότε θα δούμε να εκφράζεται πιο έντονα χρησιμοποιώντας τα λεγόμενα σήματα απόστασης όπως το γρύλισμα, η επίδειξη των δοντιών, το δάγκωμα στον αέρα, για να εκφράσει ότι δεν αισθάνεται καθόλου άνετα με την κατάσταση ή και την συμπεριφορά τη δική μας ή κάποιου άλλου και ζητάει να του δοθεί χώρος.

Τα περισσότερα λάθη γίνονται κυρίως γιατί οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν τη γλώσσα του σκύλου και δεν κατανοούν τι εκφράζουν, κάτι το οποίο όμως, με τη σωστή ενημέρωση μπορεί να διορθωθεί!

Κάποιες επιπλέον πληροφορίες για τους σκύλους που βοηθούν στο να τους καταλάβουμε και να τους φροντίσουμε αποτελεσματικότερα, είναι το να γνωρίζουμε τις φυσικές τους συμπεριφορές. Εσείς γνωρίζατε ότι:

• το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας οι σκύλοι ξεκουράζονται,
• οι σκύλοι είναι πολύ κοινωνικά πλάσματα,
• οι σκύλοι έχουν μεγάλη περιέργεια και αγάπη για εξερεύνηση.

Αυτές τις πληροφορίες τις γνωρίζουμε παρατηρώντας κυρίως σκύλους που ζουν ελεύθεροι σε διάφορα μέρη της γης και βλέπουμε ότι ανεξάρτητα από τη φυλή, το μέγεθος και τις εμπειρίες τους, όλοι έχουν ένα μοτίβο συμπεριφορών που δημιουργούν το ηθόγραμμά τους.

Υπόκλιση/Στάση παιχνιδιού
Πηγή: Εύη Καπανιέρη

Παραδείγματα

Ένας σκύλος έχει βγει τη βόλτα του, έχει φάει το φαγάκι του και θέλει να ξαπλώσει να ξεκουραστεί. Εμείς τον πλησιάζουμε γιατί είναι τόσο γλυκούλης που ξαπλώνει στο κρεβατάκι του ήρεμα! Όμως, όπως κι εμείς, όταν ξεκουραζόμαστε, μπορεί να μην έχουμε όρεξη να μας ενοχλήσει κανείς, έτσι και οι σκύλοι!

Εάν δείτε τον σκύλο να γλύφει τη μύτη του, να γυρίζει το κεφάλι του, να ανοιγοκλείνει τα μάτια του…τότε σημαίνει ότι με πολύ διακριτικό τρόπο σας δείχνει ότι δεν αισθάνεται όμορφα με αυτό. Τι μπορούμε να κάνουμε; Το καλύτερο είναι φυσικά να τον αφήσουμε στην ησυχία του.

Όταν σεβόμαστε αυτό που επικοινωνεί και ανταποκρινόμαστε, θα δούμε πως θα είναι πιο δεκτικός μαζί μας. Θα δούμε τον σκύλο να μας κάνει «χώρο» να καθίσουμε κοντά του, θα γυρίσει την κοιλιά του για χάδια…θα μας «προσκαλεί» ο ίδιος και θα μας δίνει το «οκ» γιατί είναι σίγουρος ότι τον καταλαβαίνουμε κι ότι θα σεβαστούμε ό,τι μας λέει.

Επειδή οι σκύλοι είναι πολύ κοινωνικά πλάσματα, πολλές φορές απολαμβάνουν κι έχουν ανάγκη να είναι απλώς κοντά μας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι τους αρέσει πάντα ούτε να τους αγγίζουμε απαραίτητα, αλλά ούτε και η μεγάλη εγγύτητα. Μπορεί απλώς να θέλουν να βρίσκονται στον ίδιο χώρο με εμάς ή να ξαπλώσουν ήρεμα δίπλα μας, χωρίς να τους ενοχλούμε. Γι’ αυτό πρέπει να καταλαβαίνουμε πώς αισθάνονται κάθε φορά και μετά να αξιολογούμε γιατί μπορεί ο σκύλος μας να αισθάνεται όπως αισθάνεται!

Ένα άλλο παράδειγμα, είναι όταν βρισκόμαστε έξω με τον σκύλο μας. Πολλές φορές επειδή εμείς θεωρούμε ότι κάτι μπορεί να έχει ενδιαφέρον για τον σκύλο, ή επειδή απλώς μας εξυπηρετεί να πάμε προς κάποια κατεύθυνση, δεν δίνουμε βάση στο πώς νιώθει ο σκύλος μας. Μπορεί, όμως, να υπάρχει κάτι κάπου που να τον τρομάζει ή κάποια έντονη μυρωδιά ή θόρυβος, κι εμείς επειδή εχουμε τον έλεγχο λόγω του λουριού και το μυαλό μας είναι αλλού, να μην παρατηρούμε και να μην ανταποκρινόμαστε στο πάγωμα του σκύλου, στο ότι περπατάει πιο αργά, γυρίζει συνεχώς το κεφάλι του…και σίγουρα κι άλλα πολλά σήματα που ίσως δεν μπορούμε και να διακρίνουμε εκείνη την ώρα όπως το γλύψιμο της μύτης, το σήκωμα της πατούσας κ.ά. Αυτό μπορεί να στρεσάρει ακόμη περισσότερο τον σκύλο μας γιατί αναγκάζεται να αντιμετωπίσει μία κατάσταση που ίσως δεν είναι ακόμα έτοιμος να διαχειριστεί, συν ότι έχει τον πλήρη έλεγχό του ένας άνθρωπος ο οποίος δεν δίνει καμία σημασία στο τι επικοινωνεί και ζητάει.

Σήματα Ηρεμίας Σκύλων

Έτσι, χρειάζεται πάντα να περπατάμε αργά και να εστιάζουμε στην εμπειρία του σκύλου στη βόλτα. Να βλέπουμε, τι του αρέσει, πού θέλει να μυρίσει, να του επιτρέπουμε να εξερευνά και παρατηρώντας τις προτιμήσεις του, να του δίνουμε όλο και περισσότερες ευκαιρίες να απολαμβάνει τα μέρη που του αρέσουν.

Στην περίπτωση που κάποιο μέρος, αντικείμενο, άνθρωπος κ.τ.λ. του προκαλέσει κάποια ανησυχία, είναι καλό να του δώσουμε την κατάλληλη απόσταση και τον χρόνο να μπορέσει να το διαχειριστεί εφόσον αυτό είναι ασφαλές. Όταν λοιπόν δούμε τα πρώτα σήματα ηρεμίας, χαμηλώνουμε κι εμείς ακόμη περισσότερο τους ρυθμούς και του επιτρέπουμε να επικοινωνήσει. Δεν τον πιέζουμε να πλησιάσει κάτι με το οποίο δεν αισθάνεται άνετα!

Κάποια ακόμη πολύ συνηθισμένα παραδείγματα, είναι όταν παιδιά τρέχουν γύρω από τους σκύλους, τους αγκαλιάζουν, παίρνουν το λουρί να τους βγάλουν βόλτα, βάζουν τα χεράκια πάνω από το κεφάλι τους, έχουν λιχουδιές και τους ζητούν να κάνουν πράγματα για να τους ταΐσουν. Ενώ αυτές οι κινήσεις γίνονται με πολύ καλές προθέσεις, πολλές φορές δεν δίνεται βάση στο πώς πραγματικά αισθάνονται οι σκύλοι. Πολλοί από τους σκύλους έχουν μάθει να ανέχονται κάποιες συμπεριφορές, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι τους αρέσει κιόλας.

Έτσι, πρέπει να κρίνουμε την κατάσταση και σαν ενήλικες, πάντα να δίνουμε στους σκύλους να καταλαβαίνουν ότι εμείς έχουμε τον έλεγχο της κατάστασης, ότι δεν πρόκειται να έρθουν σε δύσκολη θέση και ότι πάντα έχουν τη δυνατότητα να απομακρυνθούν εάν το επιθυμούν.

Τότε, θα μπορέσουμε να δούμε ότι υπάρχουν κάποιοι σκύλοι που πράγματι χαίρονται να πλησιάσουν κάποια παιδιά, κάποιοι άλλοι που θέλουν τον χρόνο τους, κάποιοι που δεν έχουν κανένα απολύτως πρόβλημα με ένα παιδί να κρατάει το λουρί τους και κάποιοι που χώνονται από μόνοι τους σε μία αγκαλιά!

Σήματα Ηρεμίας Σκύλων

Δίνοντας χώρο και εξασκώντας την παρατήρησή μας, θα δούμε πως παράγοντες όπως η ηλικία (τόσο των σκύλων όσο και των παιδιών), η κατάσταση της υγείας, το πόσο φροντισμένες είναι οι ανάγκες (εάν δηλαδή υπάρχει κούραση, νύστα, βαρεμάρα/έλλειψη πνευματικής και σωματικής διέγερσης κ.τ.λ.) αλλά και η διάθεση που έχει το κάθε πλάσμα τη συγκεκριμένη ώρα και μέρα, επηρεάζουν όλη την κατάσταση. Είναι ό,τι πιο όμορφο να ανταποκρινόμαστε στον σκύλο και να βλέπουμε την ηρεμία στην όψη του ως συνέπεια του σεβασμού αυτού.

Όταν αναλογιζόμαστε πως όλες οι αλληλεπιδράσεις δημιουργούν εμπειρίες και συνήθειες και επηρεάζουν την συμπεριφορά όλων τόσο στο κοντινό όσο και στο μακρινό μέλλον καταλαβαίνουμε τι ευθύνη έχουμε στο να ανταποκριθούμε κατάλληλα! Έτσι, θα εξασφαλίσουμε ότι θα υπάρχει πάντα ηρεμία στην επικοινωνία μεταξύ μας και δεν θα χρειάζεται να μιλήσει ο σκύλος με πιο έντονη γλώσσα! Επίσης, πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι το πώς αντιλαμβάνεται ένας σκύλος τον κόσμο είναι κάτι που ίσως ποτέ να μην μπορέσουμε να κατανοήσουμε πλήρως, γι’ αυτό τον λόγο πάντα πρέπει να διατηρούμε μία στάση τέτοια ώστε να είμαστε σίγουροι/ες πως έχει τη δυνατότητα να αλληλεπιδράσει και να ζήσει με ελευθερία και ασφάλεια.

Στο τελευταίο μέρος στο αφιέρωμά μας πάνω στα σήματα ηρεμίας θα συζητηθεί πώς η κουλτούρα κι οι ανθρώπινες συνήθειες πολλές φορές μας κάνουν να πιστεύουμε ότι δρούμε σωστά, χωρίς να φιλτράρουμε και να αναλογιζόμαστε εάν η συμπεριφορά μας είναι σωστή.

Επιπλέον, θα υπάρχουν και σύνδεσμοι με βίντεο με διαφορετικά είδη αλληλεπιδράσεων με σκύλους και ανθρώπους ώστε να μπορέσουμε να καταλάβουμε τη σημασία που έχει να δίνουμε επιλογές και τη δυνατότητα αυτενέργειας. Επίσης θα δούμε και το πόσο ικανά πλάσματα είναι οι σκύλοι να πάρουν σωστές αποφάσεις και πως η πραγματική τους γλώσσα, είναι η γλώσσα της ειρήνης. Έτσι, θα αποκαταστήσουμε την αξιοπρέπειά τους!