Το παιδί σου δεν θέλει να βουρτσίσει τα δόντια του; Τι κρύβεται πίσω από την άρνηση

Όταν ένα παιδί δεν θέλει να βουρτσίσει τα δόντια του, πολλοί γονείς νιώθουν ότι βρίσκονται κάθε βράδυ στην ίδια μάχη. Παρότι συχνά ερμηνεύεται ως «ανυπακοή», στην πραγματικότητα συνδέεται με βασικές αναπτυξιακές και ψυχολογικές διεργασίες. Η άρνηση, όμως, όσο κι αν φαίνεται στους γονείς μια αλόγιστη επανάσταση, μέσα από το φακό της αναπτυξιακής ψυχολογίας στέκει ως ένα φυσικό κι αναμενόμενο αναπτυξιακό φαινόμενο.

Και, ναι, όσο δύσκολο ή εκνευριστικό κι αν είναι καμιά φορά το να μάθουν τα παιδιά να φροντίζουν τα δόντια τους, είναι μέρος της διαπαιδαγώγησης και των ορίων που βάζουν οι γονείς. 

Γι’ αυτό είναι σημαντικό τα παιδιά να καταλάβουν γιατί αυτή η καθημερινή συνήθεια έχει αξία και αυτό γίνεται πιο εύκολα μέσα από το παιχνίδι και τη φαντασία, γιατί έτσι τα παιδιά μαθαίνουν και κατανοούν τον κόσμο.

Γιατί το παιδί δεν θέλει να βουρτσίσει τα δόντια του;

Κατά την προσχολική ηλικία, τα παιδιά αναπτύσσουν έντονα την ανάγκη για αυτονομία και έλεγχο. Σύμφωνα με τη Θεωρία Αυτοπροσδιορισμού (Self-Determination Theory), η εσωτερική κινητοποίηση ενισχύεται όταν ικανοποιούνται τρεις βασικές ανάγκες: 

• η αυτονομία, 
• η επάρκεια 
• και η συναισθηματική σύνδεση (Deci & Ryan, 2000) 

Το βούρτσισμα των δοντιών, ως εξωτερικά επιβαλλόμενη δραστηριότητα, μπορεί να ενεργοποιήσει αντίσταση όταν βιώνεται ως έλεγχος και επιβολή. Πολλά παιδιά δυσκολεύονται με την πειθαρχία γύρω από το βούρτσισμα ή φοβούνται τον πόνο και την τερηδόνα ειδικά αν καταλήξει στον οδοντίατρο.

Σε αυτές τις στιγμές, τα παιδιά χρειάζονται την παρουσία του γονέα, όχι μόνο για να καταλάβουν τι πρέπει να κάνουν, αλλά κυρίως για να νιώσουν ασφάλεια και να τους βοηθήσει να μπορέσουν να διαχειριστούν τα δύσκολα συναισθήματά τους. Δηλαδή, ο γονέας βοηθά το παιδί να καταλάβει αυτό που νιώθει και να αισθανθεί πιο ασφαλές και ήρεμο.

Ο ρόλος της γονεϊκής στάσης στη συνεργασία

Σε πολλές έρευνες τεκμηριώνεται πως πρακτικές όπως:

• η πίεση
• οι απειλές
• η επιμονή
• η άμετρη αυστηρότητα 

ενδέχεται να ενισχύσουν την αρνητική συμπεριφορά μέσω μηχανισμών αντίδρασης που υιοθετεί το παιδί. 

Αυτό είναι κάτι που το παιδί τελικά υιοθετεί και ως δικό του τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς. Αντίθετα, η θετική καθοδήγηση, η σύνδεση και η αληθινή κατανόηση του παιδιού (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποδεχόμαστε κάθε συμπεριφορά του) βοηθούν το παιδί να συνεργαστεί και να καταλάβει ουσιαστικά γιατί μια συμπεριφορά είναι σημαντική.

Στο πλαίσιο αυτό, η προσέγγιση της Curaprox εστιάζει στη δημιουργία μιας θετικής εμπειρίας φροντίδας, που λειτουργεί ως βάση για τη διατήρηση της συνήθειας μακροπρόθεσμα.

Στρατηγικές ενίσχυσης συνεργασίας

Που κάνουν καλό όχι μόνο στα δόντια αλλά και στην ψυχική ευημερία.

1. Δώσε περιορισμένες επιλογές: Η προσφορά περιορισμένων επιλογών ενισχύει την αίσθηση αυτονομίας, μειώνοντας την αντίσταση: π.χ. «Θέλεις να βουρτσίσουμε πρώτα τα πάνω ή τα κάτω δόντια;» δίνοντας, έτσι, μια επιλογή ή την αίσθηση πως το παιδί αποφασίζει.
2. Κάνε ό,τι κάνω: Η κοινωνική μάθηση (Bandura, 1977) υποστηρίζει ότι τα παιδιά υιοθετούν συμπεριφορές μέσω παρατήρησης. Η κοινή συμμετοχή γονέα-παιδιού στο βούρτσισμα αυξάνει σημαντικά τη συνεργασία. Πώς θα μπορούσε να έχει αποτελέσματα ένας γονιός που μιλά αυστηρά για οδοντική φροντίδα αλλά ο ίδιος δεν δίνει το παράδειγμα;
3. Δημιουργία σταθερής ρουτίνας: Η επανάληψη βοηθά το παιδί να υιοθετήσει μια συνήθεια πιο εύκολα, γιατί μειώνει την προσπάθεια που χρειάζεται να καταβάλει για να τη θυμάται ή να την κάνει. Με τον χρόνο, ο εγκέφαλος μαθαίνει τη διαδικασία και αυτή γίνεται πιο αυτόματη και φυσική, χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία.
4. Η συμβολή της θετικής ενίσχυσης: Η θεωρία της συμπεριφοριστικής μάθησης υποδεικνύει ότι οι συμπεριφορές που ενισχύονται θετικά έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα επανάληψης (Skinner, 1953). Μαθαίνουμε ή «με το καρότο» ή «με το μαστίγιο». Επιλέγοντας την ενίσχυση και την επιβράβευση, βοηθάμε το παιδί να συνδέσει τη συμπεριφορά με ένα θετικό συναίσθημα, γεγονός που αυξάνει τις πιθανότητες να την επαναλάβει. 

Στο πλαίσιο της στοματικής υγιεινής, η χρήση οπτικών και δομημένων εργαλείων επιβράβευσης μπορεί να λειτουργήσει καταλυτικά. Ένα τέτοιο εργαλείο αποτελεί το reward chart της Curaprox.

Σε τι βοηθά ο πίνακας επιβράβευσης της Curaprox;

Το συγκεκριμένο εργαλείο επιτρέπει στο παιδί να:

• καταγράφει την πρόοδό του, 
• να συνδέει τη συνέπεια με θετική ανατροφοδότηση
• και να είναι περήφανο για τον εαυτό του.

Για βέλτιστη αποτελεσματικότητα

• Η ενίσχυση χρειάζεται να είναι άμεση και συνεπής.
• Η έμφαση χρειάζεται να δίνεται στην προσπάθεια και όχι στην τελειότητα.
• Η συμπλήρωση να γίνεται σε συνεργασία με τον γονέα.
• Η ανταμοιβή παραμένει συμβολική χωρίς να βασίζεται σε υλικά δώρα.

Συμπέρασμα 

Η άρνηση στο βούρτσισμα δεν αποτελεί πρόβλημα συμπεριφοράς, αλλά συχνά μέρος της φυσιολογικής αναπτυξιακής πορείας του παιδιού.

Μέσα από επιστημονικά τεκμηριωμένες πρακτικές, όπως:

• την ενίσχυση της αυτονομίας, 
• τη σύνδεση, 
• τη σταθερή ρουτίνα, 
• και τη θετική επιβράβευση, 

μπορούμε να υποστηρίξουμε το παιδί στην υιοθέτηση μιας σημαντικής συνήθειας φροντίδας και υγείας.

Στην εκπομπή μας σήμερα, είχαμε τη χαρά να αναδείξουμε έναν αληθινό πρωτοπόρο στον χώρο της στοματικής υγείας: την Curaprox.

Σε έναν κόσμο που μαστίζεται από προβλήματα στοματικής υγείας, συχνά από παραμέληση ή λανθασμένες συνήθειες, η Curaprox πρωτοστατεί. Περισσότερο από κατασκευαστής καινοτόμων προϊόντων είναι μια παγκόσμια φωνή πρόληψης, που επιλέγει να επενδύει εκεί όπου γεννιούνται οι αληθινές αλλαγές: στη γνώση και στην εκπαίδευση.

Με βάση την ελβετική ακρίβεια, την επιστημονική αξιοπιστία και έναν βαθύ, ανθρωποκεντρικό σεβασμό, η Curaprox δείχνει πως η φροντίδα του στόματος δεν είναι λεπτομέρεια είναι θεμέλιο υγείας, ευεξίας και ποιότητας ζωής.

Ευχαριστούμε την Curaprox που οδηγεί την αλλαγή – με γνώση, ευαισθησία και πάθος για ένα μέλλον γεμάτο υγιή χαμόγελα.

Ανακαλύψτε περισσότερα για την εταιρεία και την καινοτομία της εδώ.