«Τα αγόρια δεν κλαίνε.»
«Τα κορίτσια είναι πιο τρυφερά.»
«Αυτό είναι παιχνίδι για αγόρια.»
«Αυτό δεν είναι για κορίτσια.»
Φράσεις που ακούμε καθημερινά και συχνά περνούν απαρατήρητες. Κι όμως, μέσα από αυτές τα παιδιά μαθαίνουν από πολύ νωρίς τι «περιμένει» η κοινωνία από αυτά.
Τι σημαίνει όμως βιολογικό φύλο; Και τι σημαίνει κοινωνικό φύλο;
Σε αυτό το short video, η Αθηνά Καρατζά, Δρ. Κοινωνιολογίας, εξηγεί τη διαφορά ανάμεσα σε δύο έννοιες που συχνά συγχέονται, αλλά είναι σημαντικές για την κατανόηση της ανάπτυξης, της ταυτότητας και της διαφορετικότητας των παιδιών.
Το βιολογικό φύλο σχετίζεται με χαρακτηριστικά όπως τα χρωμοσώματα, οι ορμόνες και τα γεννητικά όργανα. Το κοινωνικό φύλο αφορά τους ρόλους, τις συμπεριφορές και τις προσδοκίες που αποδίδει η κοινωνία σε κάθε φύλο και οι οποίες διαφέρουν από εποχή σε εποχή και από κοινωνία σε κοινωνία.
Μέσα από το βίντεο θα ανακαλύψεις:
• Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο βιολογικό και στο κοινωνικό φύλο
• Πώς τα παιδιά μαθαίνουν έμφυλους ρόλους μέσα από την οικογένεια, το σχολείο και την κοινωνία
• Πώς οι κοινωνικές προσδοκίες επηρεάζουν την ανάπτυξη της ταυτότητας
• Γιατί δεν υπάρχει ένας «σωστός» τρόπος να είναι κάποιος αγόρι ή κορίτσι
• Πώς μπορούμε να μεγαλώνουμε παιδιά με μεγαλύτερη ελευθερία έκφρασης και σεβασμό στη μοναδικότητά τους
• Γιατί η κατανόηση αυτών των εννοιών βοηθά τους γονείς να στηρίζουν ουσιαστικά τα παιδιά τους
Η διάκριση ανάμεσα στο βιολογικό και στο κοινωνικό φύλο δεν είναι μια ακαδημαϊκή συζήτηση.
Είναι ένα εργαλείο που μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τα παιδιά, να αναγνωρίσουμε την επίδραση των κοινωνικών στερεοτύπων και να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον όπου κάθε παιδί μπορεί να αναπτύσσεται με ασφάλεια και αυθεντικότητα.
Γιατί τα παιδιά δεν χρειάζονται να χωρέσουν σε κουτάκια.
Χρειάζονται χώρο να ανακαλύψουν ποια είναι.
Berger, P.L., & Luckmann, Th., (2003). Η κοινωνική κατασκευή της πραγματικότητας: μια πραγματεία στην κοινωνιολογία της γνώσης (μτφρ.: Κώστας Αθανασίου, επιμ.: Γ. Κουζέλης & Δ. Μακρυνιώτη), Αθήνα: Νήσος.
Bourdieu, P., & Wacquant, L., (2007). An Invitation to Reflexive Sociology, Κέμπριτζ: Polity Press.
Bourdieu, P., (2007). Η ανδρική κυριαρχία (μτφρ.: Ε. Γιαννοπούλου, προλογ. σημείωμα: Ν. Παναγιωτόπουλος), Αθήνα: Πατάκη.
Butler, J. (2008). Σώματα με σημασία: οριοθετήσεις του «φύλου» στο λόγο (μτφρ.: Π. Μαρκέτου, εισαγ., επιστ. επιμ.: Α. Αθανασίου), Αθήνα: Εκκρεμές.
Connell, R. W. (2002). Gender: Short Introductions. Polity Press.
de Beauvoir, S., (2009). Το δεύτερο φύλο (μτφρ.: Τζ. Κωνσταντίνου), Αθήνα: Μεταίχμιο.
Featherstone, M., Hepworth, M. & Turner B.S. (επιμ.), (1991). The Body: Social Process and Cultural Theory, Λονδίνο: Sage Publications.
Goffman, E., (1985). Gender Advertisements, Λονδίνο: Macmillan.
Gould, C.G., (1997), Gender, Νιου Τζέρσεϋ: Humanities Press.
hooks, b. (2000). Feminist Theory: From Margin to Center. South End Press.
McNair, B., (2005). Η κουλτούρα του στριπτίζ: σεξ, μέσα ενημέρωσης και ο εκδημοκρατισμός της επιθυμίας (μτφρ.: Τίνα Πλυτά), Αθήνα: Σαββάλας.
Oakley, A. (2016). Sex, Gender and Society. Routledge.
Tate, Sh., (2004). «Κάνοντας το σώμα σου, υπογραφή σου: άρση βαρών και μορφές παραβατικής θηλυκότητας» (μτφρ.: Α. Κιουπκιολής), Σύγχρονα Θέματα, 85, σ. 61-66.
Turner, B.S., (1997). The Body and Society. Explorations in Social Theory (2nd Edition), Λονδίνο: Sage Publications.
UNESCO (2019). International Technical Guidance on Sexuality Education.
UNICEF (2022). Guidance on Gender Equality and Social Inclusion.
World Health Organization (2010). Standards for Sexuality Education in Europe.
Γαλατά, Ε. (2015). Έμφυλες αναπαραστάσεις στα σχολικά εγχειρίδια. Αθήνα: Νήσος.
Γκέσουρα, Ε. (2021). Προσεγγίσεις στη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση παιδιών και εφήβων. Αθήνα: Πεδίο.
Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (2017). Έκθεση για την Ισότητα των Φύλων.
Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (2020). Οδηγός για την Ένταξη της Ισότητας των Φύλων στην Εκπαίδευση.
Καραντζή-Αδαμοπούλου, Μ. (2011). Ταυτότητες φύλου και κοινωνικοποίηση των παιδιών. Αθήνα: Μεταίχμιο.
Καρατζά, Α.Μ. (2020). «Η επιθυμητή κοινωνική ταυτότητα: ένα “σώμα για τον άλλο”», στο Μπούνα, Α. & Παπάνης, Ε. (επιμ.), Ταυτότητα φύλου και σεξουαλικότητα, Αθήνα: Ηδυέπεια.
Κουλούρη, Χ. (2012). Φύλο και κοινωνική κατασκευή της ταυτότητας. Αθήνα: Gutenberg.
Μακρυνιώτη, Δ. (2004). Σώμα και φύλο: σύγχρονες προσεγγίσεις. Αθήνα: Παπαζήση.
Μπούνα-Βάιλα, Α. (2019). Η διαμόρφωση της έμφυλης ταυτότητας: ο ρόλος της οικογένειας και του σχολείου. Αθήνα: Πεδίο.
Παναγιωτόπουλος, Ν. (επιμ. & επίλ.), (1999). Pierre Bourdieu-Η ανδρική κυριαρχία (μτφρ.: Π. Γεωργίου, Α. Καπέλλα, Σ. Νάσαινα, Ε. Σταματέλου, Θ. Ψυχογιός), Αθήνα: Στάχυ.
Τσαούσης, Γ. (2010). Κοινωνιολογία της εκπαίδευσης και έμφυλες ταυτότητες. Αθήνα: Μεταίχμιο.
Χαντζή, Χ. (2018). Η έμφυλη διάσταση στην οικογενειακή αγωγή. Θεσσαλονίκη: Βάνιας.
